CPI là gì? Những điều cần biết về CPI

Đối với 1 doanh nghiệp, CPI được xem là giá trị quan trọng cần phải chú ý đến. Vậy giá trị CPI là gì, có tầm quan trọng như thế nào và tại sao cần phải chú ý đến. Nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn về chỉ số CPI, hãy cùng với TaxPlus tham khảo bài viết để xem đây là chỉ số gì nhé.

CPI là gì?

CPI là từ viết tắt của Consumer Price Index trong tiếng Anh. Hiểu đơn giản thì CPI chính là chỉ số giá tiêu dùng được cập nhật hàng tháng bởi Tổng cục thống kê Bộ lao động Mỹ và được dùng để xác định ty lệ lạm phát hay việc chi tiêu trên mức giá cố định.

Chỉ số này sẽ phản ứng mức giá trung bình của các sản phẩm cũng như dịch vụ từ các nhóm đại diện mà người ta gọi là “giỏ” hàng hóa của khách hàng.

chỉ số cpi là gì
CPI chính là chỉ số giá tiêu dùng

Rổ hàng hóa và dịch vụ bao gồm những gì?

Hàng hóa và dịch vụ ở đây bao gồm các loại như: Quần áo, thực phẩm, báo chí, chỗ ở, đĩa CD… Trong đó có các món hàng được chi tiêu nhiều sẽ là: Thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn và quan trọng với cuộc sống sinh hoạt thường ngày sẽ được sử dụng nhiều hơn so với những chỉ số giá tiêu dùng của vé xem phim hoặc kem đánh răng…

Xem thêm:

Mối liên hệ giữa CPI và lạm phát

CPI có thể đo lường được lạm phát trải qua bởi người tiêu dùng qua những gì mà họ chi trả tiêu dùng hàng ngày. Nếu chỉ số CPI tăng, nhiều người sẽ cho rằng tỷ lệ lạm phát đang gia tăng. CPI được các thương nhân dùng để dự đoán giá cho tương lai hay người sử dụng lao động để tính toán tiền lương hay có thể là Chính Phủ để xác định mức tăng cho những quỹ bảo trợ xã hội.

Chỉ số CPI sẽ được dùng để đo tỷ lệ lạm phát của 1 quốc gia trong 1 khoảng thời gian nhất định. Chỉ số CPI biến động sẽ giúp bạn xác định về tỷ lệ lạm phát tăng hay giảm. Dù cho lạm phát tăng hay giảm thì ảnh hưởng nhất sẽ đè lên nền kinh tế của quốc gia.

Xem thêm:  Sao y bản chính là gì? Bản sao y chỉ sử dụng trong 6 tháng?

Có thể với một vài trường hợp, tỷ lệ lạm phát giảm sẽ có tác động tích cực lên kinh tế. Ví dụ như khi sự phổ biến của Internet ngày càng lớn thì việc người tiêu dùng phải trả ít hơn cho tiền cước điện thoại. Điều này sẽ có lợi cho họ vì chi phí cho Internet khá rẻ, có thể thoải mái kết nối qua các ứng dụng mà không mất phí.

Hay khi giá cả tăng không thể kiểm soát được thì lạm phát lại trở thành siêu lạm phát khiến cho đồng tiền mất giá nghiêm trọng và nền kinh tế có thể bị suy sụp.

Ý nghĩa của chỉ số CPI trong nền kinh tế

Ý nghĩa của chỉ số CPI trong nền kinh tế
Ý nghĩa của chỉ số CPI trong nền kinh tế
  • Chỉ số CPI chính là một chỉ tiêu tương đối, phản ánh xu thế và mức độ biến động của giá bán lẻ hàng hóa tiêu dùng và dịch vụ dùng trong sinh hoạt của dân cư và các hộ gia đình. Đấy cũng chính là lý do CPI được sử dụng nhằm mục đích để theo dõi sự thay đổi của chi phí sinh hoạt theo thời gian. Khi chỉ số CPI tăng thì việc mức giá trung bình tăng và ngược lại.
  • Sự biến động của chỉ số CPI cũng sẽ có thể gây ra lạm phát hoặc giảm phát, từ đó nó cũng sẽ làm suy sụp cả một nền kinh tế. Một khi nền kinh tế rơi vào tình trạng giá cả tăng tới mức không thể kiểm soát thì lạm phát sẽ trở thành siêu lạm phát.
  • Chỉ số CPI có vai trò cơ bản và quan trọng nhất chính là thước đo của lạm phát. Bởi vậy mà CPI được sử dụng phổ biến nhất với vai trò này.
  • Chỉ số CPI cung cấp những thông tin về sự thay đổi giá cả trong nền kinh tế quốc gia đối với chính phủ và cũng cung cấp thông tin cho doanh nghiệp, lao động và các nhà đầu tư về những sự thay đổi giá cả. Từ đó các đối tượng này cũng sẽ có những hoạch định cụ thể cũng như các quyết định kinh tế phù hợp.

Phương pháp để tính chỉ số giá tiêu dùng là gì?

Để tính chỉ số giá tiêu dùng CPI, người ta tính số bình quân gia truyền theo công thức Laspeyres của giá cả trong kỳ báo cáo gọi là (kỳ t) so với kỳ cơ sở. Cụ thể:

Cách tính số bình quân gia truyền theo công thức Laspeyres

Để có thể tính được số bình quân gia truyền theo công thức này bạn cần thực hiện như sau:

  • Cố định giỏ hàng hóa thông qua việc điều tra để xác định được lượng hàng hóa và dịch vụ tiêu biểu mà 1 người tiêu dùng điển hình nào đó mua.
  • Xác định giá cả bằng cách thống kê giá của mỗi mặt hàng trong giỏ hàng hóa hiện hữu tại mỗi thời điểm.
  • Tính chi phí để mua giỏ hàng hóa bằng cách dùng số lượng nhân với giá cả của từng loại rồi cộng lại với nhau.
  • Lựa chọn thời kỳ gốc để làm cơ sở so sánh sau đó sẽ tính chỉ số giá tiêu dùng thông qua công thức:
Xem thêm:  Hợp đồng chiết khấu thương mại là gì? Có phải đăng ký với Bộ Công thương không?
công thức Laspeyres
Phương pháp để tính chỉ số giá tiêu dùng

Tùy theo từng nước mà thời kỳ gốc có thể sẽ thay đổi khác nhau từ 5 – 7 năm.

Tính chỉ số lạm phát của 1 thời kỳ

Dựa theo chỉ số giá tiêu dùng đã tính được, nếu muốn tính chỉ số lạm phát thì bạn có thể tính theo công thức sau đây:

Chỉ số lạm phát thời kỳ T = (CPI thời kỳ T – CPI thời kỳ T-1) : CPI thời kỳ T-1

Người ta có thể xác định trong thực tế được quyền số trong tính toán chỉ số về giá tiêu dùng thông qua tính toán tỷ trọng chi tiêu của từng nhóm dịch vụ, hàng hóa so với tổng giá trị chi tiêu. Sau đó chỉ số giá tiêu dùng sẽ được dựa theo quyền số đó để tính cho những thời kỳ sau. CPI được sử dụng để tính cho hàng năm và hàng tháng hoặc có thể được dùng để tính toán cho từng nhóm hàng hóa hay 1 số nhóm hàng hóa tùy theo mục đích sử dụng.

Ngoài chỉ số CPI này, người ta cũng tính thêm cả mức giá giỏ hàng mà các doanh nghiệp mua vào, khác với chỉ số CPI là người tiêu dùng mua vào.

Ví dụ về tính chỉ số lạm phát

Đối với một giỏ hàng hóa gồm quả cam và quả quýt.

Chọn năm 2010 làm năm cơ sở. Mức giá của giỏ hàng hóa như sau:

  • Quả cam: 1000 VNĐ/quả.
  • Quả quýt: 2000 VNĐ/quả.

Hiện tại là năm 2022, giá bán giỏ hàng này như sau:

  • Quả cam: 1500 VNĐ/quả.
  • Quả quýt: 3000 VNĐ/quả.

Nếu các chủ thể mua 100 quả cam và 50 quả quýt thì CPI của giỏ hàng hóa này sẽ được tính như sau: CPI = [(50 x 1500 + 100 x 3000) / (50 x 1000 + 100 x 2000)] x 100 = 150

Vậy khi tính toán chỉ số giá tiêu dùng hay gặp phải những vấn đề nào?

Sẽ có 3 vấn đề chính được tổng hợp lại thông qua việc tính toán về chỉ số giá tiêu dùng. Bản chất là sử dụng giỏ hàng hóa cố định nên gây ra nhiều vấn đề khác nhau khiến cho chỉ số này bị hạn chế. Cụ thể:

công thức tính cpi
Bản chất là sử dụng giỏ hàng hóa cố định nên gây ra nhiều vấn đề khác nhau khiến cho chỉ số này bị hạn chế

No1: Chỉ số giá tiêu dùng CPI không phản ánh được độ lệch thay thế

Vấn đề thứ nhất mà chỉ số CPI gặp phải chính là không phản ánh được độ lệch thay thế. Bởi lẽ vì chỉ số này sử dụng dữ liệu của giỏ hàng hóa cố định. Một xu hướng quen thuộc trong tiêu dùng của khách hàng là khi có 1 sản phẩm, hành hóa hay dịch vụ nào đó có giá tăng nhanh và tăng cao, họ sẽ chuyển sang tiêu dùng những dịch vụ và sản phẩm có mức giá thấp hơn.

Xem thêm:  Đấu giá là gì? Các hình thức đấu giá hiện nay

Vì thế số tiêu dùng của những mặt hàng này cao hơn so với chỉ số của những mặt hàng đang tăng giá đó. Yếu tố này sẽ khiến cho việc tính toán chỉ số CPI đã đánh giá mức giá cao hơn so với thực tế tiêu dùng.

No2: Chỉ số giá tiêu dùng CPI không phản ánh được sự xuất hiện của hàng mới

Một vấn đề nữa cùng được chỉ ra khi tính toán chỉ số giá tiêu dùng là sự phản ánh chưa đủ, chưa đúng với các loại hàng hóa mới xuất hiện. Cũng vì bản chất của CPI sử dụng giỏ hàng hóa cố định nên trường hợp có hàng hóa mới xuất hiện thì người tiêu dùng sẽ sử dụng 1 đơn vị tiền tệ nào đó và mua được nhiều sản phẩm hơn. CPI sẽ không thể phản ánh được về sức mua gia tăng của đồng tiền nên sẽ đánh giá mức giá cao hơn so với thực tế.

No3: Chỉ số CPI không phản ánh được thay đổi của chất lượng hàng hóa

Vấn đề thứ ba đối với việc tính toán ra chỉ số giá tiêu dùng CPI chính là việc không phản ánh được thay đổi của chất lượng hàng hóa cụ thể nào đó. Về cơ bản nếu như một sản phẩm hay dịch vụ nào đó tăng giá nhưng chất lượng tỷ lệ thuận cũng tăng theo hoặc có thể là tăng hơn thì xét cho cùng mức giá không tăng.

Thường thì chất lượng hàng hóa có xu hướng tăng về chất lượng nhưng chỉ số CPI không đánh giá được điều này và chỉ phóng đại mức giá lên so với thực tế.

Nhìn chung thì cả 3 vấn đề trên đây khi tính toán về chỉ số CPI đều sẽ khiến cho mức giá bị phóng đại lên, không đúng với thực tế. Vì thế mà khi tính toán ra chỉ số này cũng nên cân nhắc để đảm bảo sự tương đồng, mặc dù không thể chính xác tuyệt đối nhưng nó đảm bảo tính khách quan khi dựa theo chỉ số CPI để đánh giá về nền kinh tế.

công thức tính lạm phát
Chỉ số CPI đều sẽ khiến cho mức giá bị phóng đại lên

Xem thêm:

Lời kết

Qua những gì TaxPlus Blog chia sẻ trên đây, bạn đã hiểu CPI là gì rồi chứ? Nếu như bạn muốn tìm hiểu thêm về Xu hướng thị trường, bạn có thể liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ và giải đáp theo thông tin sau đây:

  • Địa chỉ: 329 – 331 An Dương Vương, Phường 3, Quận 5, Tp. HCM
  • SĐT: 0853 9999 77
  • Email: info@taxplus.vn
  • Website: https://taxplus.vn/